Azospermide PRP ve eksozom uygulamaları
PRP ve eksozom son yıllarda sık duyulan iki uygulama. Azospermideki yerlerini kanıt düzeyiyle birlikte ele alıyoruz.
PRP (trombositten zengin plazma) ve eksozom uygulamalarının azospermide yararını gösteren yeterli kanıt bulunmamaktadır. AUA/ASRM ve EAU kılavuzları bu yaklaşımları standart yöntemler arasında saymaz. Bazı merkezlerde uygulanıyor olması kanıtlandıkları anlamına gelmez. Bugün geçerli olan yol, sınıflandırma sonrası uygun görülürse mikroTESE ile sperm aranmasıdır.
Yazan ve değerlendiren: Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı · Güncelleme:
Bu sayfayı yapay zekâ ile özetleyin
PRP nedir
PRP, kişinin kendi kanından elde edilen ve trombosit oranı yükseltilmiş plazmadır. Trombositler doku onarımında rol oynayan büyüme faktörleri içerir. Ortopedi ve dermatoloji gibi alanlarda kullanımı yaygınlaşmıştır.
Eksozom nedir
Eksozomlar, hücrelerin salgıladığı çok küçük keseciklerdir. İçlerinde protein ve genetik materyal taşırlar ve hücreler arası haberleşmede rol oynarlar. Doku onarımında kullanılabilecekleri düşüncesiyle araştırılmaktadırlar.
Azospermide öne sürülen mantık
İki uygulamada da dayanak aynıdır: testis dokusuna büyüme faktörü ya da onarım sinyali taşıyan bir malzeme verilirse, sperm üretimi canlanabilir.
Tıpta makul görünen bir mantık, işe yaradığı anlamına gelmez. Bunu ancak kontrollü çalışmalar gösterir.
Kanıt düzeyi
Azospermide PRP ve eksozom çalışmaları şu aşamadadır:
- Çoğu hayvan deneyi düzeyinde
- İnsanda yapılanlar az sayıda kişiyi kapsıyor
- Karşılaştırma grubu çoğunlukla yok
- Takip süreleri kısa
Bu koşullarda elde edilen bulgular kılavuzlara girmek için yeterli sayılmaz. AUA/ASRM ve EAU kılavuzları bu yaklaşımları standart yöntemler arasında saymamaktadır.
Bu, yöntemlerin gelecekte işe yaramayacağı anlamına gelmez. Bugün için yeterli kanıtın bulunmadığı anlamına gelir.
Teklif aldıysanız sorulacaklar
- Bu uygulama etik kurul onaylı bir araştırma kapsamında mı?
- Yararını gösteren hangi yayına dayanıyor?
- Kaç kişide uygulandı, kaçında sonuç alındı?
- Riskler nelerdir?
- Daha sonra yapılacak mikroTESE'yi etkiler mi?
Net yanıt alınamıyorsa ikinci görüş almak yerinde olur. Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde değerlendirmeyi kanıt düzeyi üzerinden yürütmektedir.
Sık sorulan sorular
PRP azospermide işe yarar mı?
Azospermide PRP uygulamasının yararını gösteren yeterli kanıt bulunmamaktadır. Kılavuzlarda standart yöntem olarak yer almaz.
Eksozom tedavisi nedir?
Hücrelerin salgıladığı küçük keseciklerin doku onarımında kullanılmasına dayanan, araştırma aşamasındaki bir yaklaşımdır.
Neden bazı merkezler uyguluyor?
Bir uygulamanın yapılıyor olması kanıtlandığı anlamına gelmez. Karar kanıt düzeyine bakılarak verilmelidir.
Zararı olur mu?
Her girişimin riski vardır. Yararı gösterilmemiş bir işlemde risk-yarar dengesi kurulamaz.
MikroTESE yerine geçer mi?
Hayır. MikroTESE kanıtı oturmuş bir yöntemdir.
Deneysel çalışmaya katılabilir miyim?
Etik kurul onaylı bir araştırma kapsamında ve bilgilendirilmiş onamla mümkündür.
Ücret karşılığı yapılması normal mi?
Araştırma kapsamındaki uygulamalar ile ücret karşılığı rutin uygulama farklı şeylerdir. Bu ayrım sorulmalıdır.
Sonuç alınmazsa ne olur?
Değerlendirme sperm elde etme yöntemleri üzerinden sürdürülür.
Karar vermeden ne yapmalıyım?
Tanının doğrulandığından, hormonal ve genetik değerlendirmenin tamamlandığından emin olun, gerekirse ikinci görüş alın.
Kaynaklar
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
- American Urological Association / ASRM, Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, uygulama kılavuzu
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
- American Society for Reproductive Medicine, Practice Committee belgeleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Durumunuzun değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Oral ile görüşünüz.
Sorularınızı muayenede değerlendirelim.
Azospermi tablosu kişiden kişiye değişir. Semen analizi, hormon profili ve gerektiğinde genetik inceleme birlikte ele alınmadan yol haritası çizilemez.