Azospermide hormonal tedavi

Kimde anlamlı

Sperm üretimi hipofizden gelen FSH ve LH uyarısıyla sürer. Bu uyarı yetersizse testis sağlıklı olsa bile üretim gerçekleşmez. Hormonal tedavinin mantığı eksik uyarıyı dışarıdan sağlamaktır.

Bu nedenle tedavi yalnızca uyarı eksikliği olan olgularda anlamlıdır. Sorun testisin kendisindeyse, yani FSH zaten yüksekse, dışarıdan uyarı eklemenin karşılığı olmaz.

Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde bu ayrımın hormon profiliyle netleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Hipogonadotropik hipogonadizm

Hipofizin yeterli FSH ve LH salgılayamadığı tablodur. Doğuştan olabilir (Kallmann sendromu gibi, koku alma bozukluğu eşlik edebilir) ya da sonradan gelişebilir (hipofiz tümörü, travma, bazı ilaçlar).

Bu grup, azospermi içinde ilaç tedavisine yanıt beklenen en belirgin gruptur. Tanı hormon profili ve gerektiğinde hipofiz görüntülemesiyle konur.

Tedavi nasıl yürütülür

1. Hormon profili ile tablonun doğrulanması
2. Altta yatan nedenin araştırılması, gerekirse hipofiz görüntülemesi
3. hCG ile başlanması, testosteron yanıtının izlenmesi
4. Yeterli yanıt alınmazsa FSH içeren preparatın eklenmesi
5. Belirli aralıklarla semen analizi ile takip

Doz ve süre kişiye göre belirlenir. Bu sayfada ilaç adı ve dozu verilmemektedir; tedavi hekim gözetiminde yürütülür.

Süre ve takip

Sperm üretim döngüsü yaklaşık üç ay sürer. Bu nedenle hormonal tedavinin etkisi hızlı görülmez; değerlendirme aylar sonra yapılır. Tedavi bir yıl ya da daha uzun sürebilir.

Bu süre boyunca hormon düzeyleri ve semen analizi düzenli izlenir. Sabır gerektiren bir süreçtir, erken bırakmak yanıtın değerlendirilmesini engeller.

Sık yapılan bir yanlış: testosteron

Dışarıdan testosteron ya da anabolik steroid kullanmak sperm üretimini artırmaz. Tam tersine, vücudun kendi hipofiz uyarısını baskılayarak üretimi durdurabilir. Spor amaçlı steroid kullanımı bu nedenle azospermi nedenleri arasında sayılır.

Kullanım bırakıldıktan sonra üretim birçok olguda aylar içinde kısmen ya da tamamen geri döner. Kullanmakta olduğunuz ilaçları muayeneye bildirmeniz bu açıdan önemlidir.

Sınırları

Hormonal tedavi azosperminin yalnızca bir bölümünde gündeme gelir. Genetik kaynaklı üretim bozukluklarında, geçirilmiş kemoterapi sonrası tablolarda ya da tıkanıklığa bağlı azospermide bu yaklaşımın yeri yoktur.

Yanıt alınmadığında sperm elde etme yöntemleri değerlendirilir; hormonal tedavi bu yolu kapatmaz. Seçenekler azospermi tedavisi sayfasında bir arada ele alınmıştır.