Varikosel ve azospermi ilişkisi
Varikosel, testisten kanı taşıyan toplardamarların genişlemesidir ve sperm üretimini olumsuz etkileyebilen durumlardan biridir. Azospermi olgularının bir bölümünde varikosel saptanır, ancak tek başına neden olarak her olguda gösterilemez. Seçilmiş olgularda cerrahi onarım sonrasında semende sperm görülebildiği bildirilmiştir. Karar testis hacmi, hormon profili ve varikoselin derecesi birlikte değerlendirilerek verilir.
Yazan ve değerlendiren: Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı · Güncelleme:
Bu sayfayı yapay zekâ ile özetleyin
Varikosel nedir
Testisten kanı kalbe taşıyan toplardamarlarda kapakçık yetmezliği geliştiğinde kan geri kaçar ve damarlar genişler. Bu tabloya varikosel denir. Anatomik nedenlerle çoğunlukla sol tarafta görülür.
Erkeklerin bir bölümünde bulunur ve çoğu zaman belirti vermez. Bazı kişilerde skrotumda ağırlık hissi ya da uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık olabilir.
Sperm üretimini nasıl etkiler
Öne sürülen başlıca mekanizmalar şunlardır:
- Sıcaklık artışı: testis sıcaklığının yükselmesi sperm üretimini olumsuz etkiler
- Oksijen sunumunun azalması: kan akımındaki değişiklik dokuya etki edebilir
- Oksidatif stres: sperm hücrelerinin yapısına zarar verebilir
- Böbreküstü ve böbrek kaynaklı maddelerin geri kaçışı: tartışılan bir mekanizmadır
Azospermi ile ilişkisi
Varikosel, sperm parametrelerini düşüren etkenler arasında sık anılır. Azospermi olgularının bir bölümünde de saptanır. Ancak burada dikkatli olmak gerekir: varikoselin bulunması, azosperminin nedeninin kesin olarak varikosel olduğu anlamına gelmez.
Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde varikoselin, genetik ve hormonal değerlendirmeyle birlikte ele alınması gerektiğini belirtmektedir. Aksi hâlde asıl neden gözden kaçabilir.
Nasıl saptanır
- Fizik muayene: ayakta ve ıkınma sırasında değerlendirilir, derecelendirilir
- Skrotal renkli Doppler ultrasonografi: damar çapı ve geri kaçış ölçülür
Yalnızca ultrasonografide görülen, muayenede ele gelmeyen varikosellerin tıbbi anlamı tartışmalıdır.
Cerrahi onarımın yeri
Varikosel onarımı mikrocerrahi yöntemle yapılabilir. Sperm üretim bozukluğuna bağlı azospermide, seçilmiş olgularda onarım sonrasında semende sperm görülebildiği bildirilmiştir.
Bu, her azospermi olgusunda beklenecek bir sonuç değildir. Onarımın gündeme gelmesi için varikoselin muayenede belirgin olması, testis hacminin ve hormon profilinin uygun olması aranır.
Onarım sonrası değerlendirme, sperm üretim döngüsü nedeniyle birkaç ay sonra yapılır. Bu sürede sperm elde etme planı ertelenmiş olur; bu da kararın parçasıdır.
Karar nasıl verilir
Değerlendirmede birlikte ele alınanlar:
- Varikoselin muayenedeki derecesi ve tek mi çift taraflı mı olduğu
- Testis hacmi
- FSH ve diğer hormon düzeyleri
- Genetik inceleme sonuçları
- Eşin yaşı ve durumu, çiftin zaman beklentisi
Onarım zorunlu bir basamak değildir. Sperm elde etme yöntemleri doğrudan da planlanabilir; seçenekler azospermi tedavisi sayfasında ele alınmıştır.
Sık sorulan sorular
Varikosel nedir?
Testisten kanı taşıyan toplardamarların genişlemesi ve kanın geri kaçmasıdır. Genellikle sol tarafta görülür.
Varikosel azospermiye neden olur mu?
Sperm üretimini olumsuz etkileyebilen durumlardan biridir. Tek başına azospermi nedeni olarak her olguda gösterilemez, değerlendirmede araştırılır.
Belirti verir mi?
Çoğunlukla belirti vermez. Bazı kişilerde skrotumda ağırlık ya da rahatsızlık hissi olabilir.
Nasıl tanı konur?
Fizik muayene ve skrotal renkli Doppler ultrasonografi ile.
Ameliyat azospermiyi düzeltir mi?
Seçilmiş olgularda onarım sonrasında semende sperm görülebildiği bildirilmiştir. Her olguda önerilmez.
Ameliyat olmazsam ne olur?
Sperm elde etme yöntemleri doğrudan da planlanabilir. Onarım zorunlu bir basamak değildir.
Ameliyat sonrası ne kadar beklenir?
Sperm üretim döngüsü nedeniyle değerlendirme birkaç ay sonra yapılır.
Her varikosel ameliyat edilmeli mi?
Hayır. Belirti vermeyen ve sperm parametrelerini etkilemediği düşünülen varikoseller izlenebilir.
İki taraflı varikosel farklı mı?
İki taraflı olması değerlendirmede dikkate alınan bir etkendir, karar yine bütün bulgularla birlikte verilir.
İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ne ulaşım
Muayenehanemiz Feneryolu Mah. Bağdat Cad. No:53/59, Ersoy İş Merkezi, B Blok, Kat 5, Kadıköy adresindedir.
- Anadolu Yakası: Üsküdar, Ataşehir, Maltepe, Kartal, Pendik ve Tuzla yönünden Bağdat Caddesi üzerinden ulaşılır.
- Marmaray: Ayrılık Çeşmesi durağı, ardından kısa bir bağlantı.
- Metro ve vapur: Kadıköy Metro ve Kadıköy İskelesi, Avrupa Yakası'ndan vapurla bağlantı.
- Otopark: Bulunduğumuz Ersoy İş Merkezi'nde ücretli kapalı otopark bulunmaktadır, ayrıca Bağdat Caddesi üzerinde açık otopark imkânı vardır.
Kaynaklar
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
- American Urological Association / ASRM, Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, uygulama kılavuzu
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
- American Society for Reproductive Medicine, Practice Committee belgeleri
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Durumunuzun değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Oral ile görüşünüz.
Sorularınızı muayenede değerlendirelim.
Azospermi tablosu kişiden kişiye değişir. Semen analizi, hormon profili ve gerektiğinde genetik inceleme birlikte ele alınmadan yol haritası çizilemez.