İnmemiş testis sperm üretimini nasıl etkiler?
Çocuklukta konan bir tanının erişkinlikte ne anlama geldiğini ve nasıl değerlendirildiğini anlatıyoruz.
İnmemiş testis, testisin doğumdan sonra skrotuma inmemiş olmasıdır. Testis karın içinde ya da kasık kanalında kaldığında yüksek sıcaklığa maruz kalır ve üretim yapan yapılar zamanla etkilenir. Risk tek taraflı olguda daha düşük, iki taraflı olguda belirgin şekilde daha yüksektir. Erken yapılan ameliyat riski azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmayabilir. Erişkinlikte azospermi saptanırsa tablo genellikle sperm üretim bozukluğu grubuna girer.
Yazan ve değerlendiren: Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı · Güncelleme:
Bu sayfayı yapay zekâ ile özetleyin
İnmemiş testis nedir
Testisler anne karnında karın içinde gelişir ve doğuma yakın dönemde skrotuma iner. Bu iniş tamamlanmazsa testis karın içinde ya da kasık kanalında kalır. Buna inmemiş testis denir.
Tek ya da iki taraflı olabilir. İki taraflı olgular sperm üretimi açısından daha fazla önem taşır.
Üretimi neden etkiler
Sperm üretimi vücut sıcaklığının birkaç derece altında en verimli çalışır. Testislerin skrotum içinde bulunmasının nedeni budur. Karın içinde kalan testis sürekli yüksek sıcaklığa maruz kalır ve üretim yapan yapılar zamanla etkilenir.
Sıcaklığın sperm üretimiyle ilişkisini ayrı bir yazıda ele aldık.
Ameliyat yaşının önemi
Testisin skrotuma indirilmesi işlemi mümkün olduğunca erken yaşta önerilir. Gerekçe iki yönlüdür: üretim yapan yapıların korunması ve testisin muayeneyle izlenebilir hale gelmesi.
Erken yapılan ameliyat riski azaltır. Ancak bu bir güvence değildir; ameliyat olmuş kişilerde de sperm değerlerinde düşüklük ya da azospermi görülebilir.
Erişkinlikte tablo
Erişkinlikte azospermi saptanan ve öyküsünde inmemiş testis bulunan kişilerde tablo çoğunlukla sperm üretim bozukluğu grubuna girer. Muayenede testis hacminde azalma, hormon profilinde FSH yüksekliği görülebilir.
Bu bulguların ne anlattığını FSH yazısında ayrıntılandırdık.
Değerlendirme
- Semen analizinin uygun koşullarda tekrarlanması
- Fizik muayene, her iki testisin yeri ve hacmi
- Hormon profili: FSH, LH, total testosteron
- Skrotal ultrason, gerektiğinde görüntüleme
- Karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon incelemesi
Çocukluk dönemine ait ameliyat notunuz varsa getirmeniz yararlı olur; ameliyatın yaşı ve testisin bulunduğu konum değerlendirmeye katkı sağlar.
Seçenekler
Üretim genel olarak azalmış olsa bile testis dokusunda üretimin sürdüğü adacıklar bulunabilir. Bu nedenle mikroTESE bu tabloda gündeme gelir ve elde edilen sperm mikroenjeksiyon için kullanılır.
Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde inmemiş testis öyküsü bulunan olguları bu basamaklarla değerlendirmektedir.
Sık sorulan sorular
İnmemiş testis kısırlık yapar mı?
Sperm üretimini etkileyebilir. Risk tek taraflı olguda daha düşük, iki taraflı olguda daha yüksektir.
Ameliyat oldum, yine de etkilenir mi?
Erken yapılan ameliyat riski azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmayabilir.
Ameliyat yaşı neden önemli?
Testis karın içinde yüksek sıcaklığa maruz kaldıkça üretim yapan yapılar etkilenir, bu nedenle erken müdahale önerilir.
Tek taraflı olguda durum nedir?
Diğer testis normalse üretim sürebilir. Yine de değerlendirme yapılmalıdır.
Hangi tip azospermiye yol açar?
Tipik olarak sperm üretim bozukluğuna bağlı tabloya yol açar.
Hormon değerlerim nasıl olur?
FSH yüksek, testis hacmi küçük bulunabilir. Her olguda aynı değildir.
Sperm elde edilebilir mi?
Testis dokusunda üretim adacıkları bulunabilir. MikroTESE bu tabloda gündeme gelen yöntemdir.
Erişkinlikte inmemiş testis varsa ne yapılır?
Üroloji değerlendirmesi gerekir. Karar testisin yeri, hacmi ve yaşa göre verilir.
Genetik inceleme gerekli mi?
Üretim bozukluğu düşünülen olgularda karyotip ve Y kromozomu incelemesi yapılır.
Kaynaklar
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
- American Urological Association / ASRM, Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, uygulama kılavuzu
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Durumunuzun değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Oral ile görüşünüz.
Sorularınızı muayenede değerlendirelim.
Azospermi tablosu kişiden kişiye değişir. Semen analizi, hormon profili ve gerektiğinde genetik inceleme birlikte ele alınmadan yol haritası çizilemez.