Azospermi nasıl anlaşılır?
En sık sorulan soru ve en kısa yanıtı: yalnızca semen analiziyle. Nedenini ve nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Azospermi tek bir yolla anlaşılır: semen analizi. Çoğu olguda hiçbir belirti yoktur, cinsel işlev ve boşalma normaldir, meni miktarı değişmeyebilir. Sperm hücreleri çıplak gözle görülmediği için evde ya da muayeneyle anlaşılamaz. Tanı için örneğin uygun perhiz süresiyle alınması, santrifüj edilerek incelenmesi ve genellikle en az iki kez tekrarlanması gerekir. Tek sonuçla tanı konmaz.
Yazan ve değerlendiren: Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı · Güncelleme:
Bu sayfayı yapay zekâ ile özetleyin
Belirti vermez
Azosperminin en zorlayıcı yanı budur: çoğu olguda hiçbir belirti yoktur. Cinsel istek, sertleşme ve boşalma normaldir. Meni miktarı da çoğu zaman değişmez.
Bunun nedeni basittir: meninin büyük bölümü prostat ve seminal veziküllerden gelen salgılardır. Sperm hücreleri bu sıvı içinde çok küçük bir hacim tutar ve çıplak gözle görülmez. Bu yüzden meniye bakarak bir sonuca varmak mümkün değildir.
Bazı olgularda altta yatan nedene bağlı bulgular olabilir. Bunları belirtiler sayfasında ayrıntılandırdık.
Ne zaman akla gelir
- Korunmasız düzenli ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmamışsa
- Kadın yaşı ileriyse bu süre daha kısa tutulur
- Öyküde kasık ya da testis ameliyatı, kabakulak, kemoterapi varsa
- İnmemiş testis öyküsü varsa
- Dışarıdan testosteron ya da benzeri madde kullanımı varsa
Bu durumlarda erkek değerlendirmesinin beklenmeden yapılması önerilir. Değerlendirme basittir ve süreci belirgin şekilde kısaltır.
Semen analizi
Analizde örnek mikroskop altında incelenir ve sperm sayısı, hareketliliği ile yapısı değerlendirilir. Azospermi tanısı, örnekte hiç sperm hücresi görülmemesidir.
Bir ayrıntı belirleyicidir: örneğin santrifüj edilmesi. Çok az sayıda sperm örneğin dibinde toplanır ve yalnızca bu işlemden sonra görülebilir. Santrifüj yapılmadan verilen "sperm yok" sonucu yanıltıcı olabilir.
Analizin koşulları
- Perhiz süresi: genellikle iki ile yedi gün arası
- Örneğin tam olarak toplanması, ilk bölümünün kaybedilmemesi
- Tercihen laboratuvarda verilmesi
- Dışarıda alındıysa kısa sürede ve uygun sıcaklıkta ulaştırılması
- Ateşli hastalık geçirildiyse bunun bildirilmesi
- Genellikle en az iki kez tekrarlanması
Son madde en çok atlanan maddedir. Tek bir sonuçla azospermi tanısı konmaz, çünkü sonuç geçici etkenlerden etkilenebilir.
Sonuç azospermi çıkarsa
Burada süreç bitmez, başlar. Sıradaki adım nedenin araştırılmasıdır:
- Fizik muayene ve testis hacmi ölçümü
- Hormon profili: FSH, LH, total testosteron
- Boşalma sonrası idrar incelemesi, gerekiyorsa
- Skrotal ultrason
- Karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon incelemesi
Bu basamakların amacı tıkanıklık ile üretim bozukluğu ayrımını yapmaktır, çünkü tedavi yolu bu ayrıma göre belirlenir. Tanı sürecinin tamamı tanı sayfasındadır.
Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde bu değerlendirmeyi yapmaktadır.
Sık sorulan sorular
Azospermi nasıl anlaşılır?
Tek yolu semen analizidir. Dışarıdan bakarak ya da belirtiye dayanarak anlaşılmaz.
Belirti verir mi?
Çoğu olguda hiçbir belirti yoktur. Cinsel işlev ve boşalma normaldir.
Meni miktarına bakarak anlaşılır mı?
Hayır. Meninin büyük bölümü salgı bezlerinden gelir, sperm hücreleri çıplak gözle görülmez.
Kaç kez analiz yapılmalı?
Genellikle en az iki kez, aralarında süre bırakılarak.
Perhiz süresi ne olmalı?
Genellikle iki ile yedi gün arası önerilir. Laboratuvarın talimatına uyulmalıdır.
Örnek nerede verilmeli?
Tercihen laboratuvarda. Dışarıda alınan örnek kısa sürede ve uygun sıcaklıkta ulaştırılmalıdır.
Santrifüj neden önemli?
Çok az sayıda sperm örneğin dibinde toplanabilir. Santrifüj yapılmadan bakılan örnekte yanlış sonuç çıkabilir.
İdrar tahlili neden isteniyor?
Geriye boşalmada sperm idrara karışır. Bu durum azospermiyle karışabilir.
Sonuç azospermi çıkarsa ne olur?
Muayene, hormon profili ve gerektiğinde genetik incelemeyle nedeni araştırılır.
Kaynaklar
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
- American Urological Association / ASRM, Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, uygulama kılavuzu
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Durumunuzun değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Oral ile görüşünüz.
Sorularınızı muayenede değerlendirelim.
Azospermi tablosu kişiden kişiye değişir. Semen analizi, hormon profili ve gerektiğinde genetik inceleme birlikte ele alınmadan yol haritası çizilemez.