Tıkanıklığa bağlı azospermi (obstrüktif)
Tıkanıklığa bağlı azospermide testis sperm üretmeye devam eder, ancak spermin dışarı çıkışını sağlayan kanallarda tıkanıklık ya da yokluk vardır. Normal testis hacmi ve normal FSH düzeyi tipik bulgulardır. Nedenleri arasında doğuştan vaz deferens yokluğu, geçirilmiş enfeksiyon, cerrahi girişim ve travma bulunur. Tıkanıklığın yerine göre kanal onarımı ya da doğrudan sperm elde etme gündeme gelir.
Yazan ve değerlendiren: Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı · Güncelleme:
Bu sayfayı yapay zekâ ile özetleyin
Tıkanıklığa bağlı azospermi nedir
Sperm testiste üretilir, epididimde olgunlaşır, vaz deferens ile taşınır ve ejakülatuvar kanaldan meniye karışır. Bu yolun herhangi bir noktasındaki tıkanıklık, üretim sürse bile menide sperm bulunmamasına yol açar.
Doç. Dr. Serkan Oral, İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde bu tablonun üretim bozukluğundan ayırt edilmesinin izlenecek yolu doğrudan belirlediğini vurgulamaktadır.
Tıkanıklığın nedenleri
- Doğuştan vaz deferens yokluğu (CBAVD): kanalın hiç gelişmemiş olması
- Geçirilmiş epididimit: enfeksiyon sonrası yapışıklık ve darlık
- Vazektomi: istemli olarak kanalın bağlanması
- Kasık fıtığı ameliyatı: girişim sırasında kanalın etkilenmesi
- Ejakülatuvar kanal tıkanıklığı: darlık ya da kist nedeniyle
- Travma: bölgeye alınan darbeler sonrası
Doğuştan vaz deferens yokluğu
Bu tabloda spermi taşıyan kanal doğuştan gelişmemiştir. Muayenede vaz deferensin ele gelmemesiyle fark edilir. Meni hacmi düşük ve pH asidik olabilir.
Önemli bir ayrıntı: bu durum kistik fibroz gen (CFTR) değişiklikleriyle ilişkili olabilir. Bu nedenle genetik inceleme ve eşin de taranması önerilir. Aile planlaması açısından genetik danışmanlık gündeme gelir. Ayrıntısı genetik nedenler sayfasındadır.
Nasıl ayırt edilir
| Bulgu | Tıkanıklığa bağlı |
|---|---|
| Testis hacmi | Genellikle normal |
| FSH | Genellikle normal |
| Epididim | Sıklıkla dolgun |
| Vaz deferens | Ele gelmeyebilir (CBAVD) |
| Meni hacmi | Kanal sonu tıkanıklığında düşük |
| Meni pH'ı | Kanal sonu tıkanıklığında asidik |
Tanı sürecinin tamamı azospermi tanısı sayfasında anlatılmaktadır.
İzlenen yol
İki ana seçenek değerlendirilir:
- Kanal onarımı: tıkanıklığın yeri ve nedeni uygunsa mikrocerrahi ile yeniden açılması denenebilir. Bu yolla doğal gebelik ihtimali gündeme gelebilir.
- Doğrudan sperm elde etme: epididimden (PESA, MESA) ya da testisten (TESA, TESE) sperm alınır ve mikroenjeksiyon için kullanılır. Yöntemlerin karşılaştırması ayrı bir sayfadadır.
Seçim, tıkanıklığın özelliği kadar eşin durumuna ve çiftin tercihine de bağlıdır. Değerlendirme İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ndeki muayenehanemizde birlikte yapılır.
Sık sorulan sorular
Obstrüktif azospermi ne demek?
Testiste sperm üretimi sürmektedir, ancak spermin dışarı çıkışını sağlayan kanallarda tıkanıklık ya da yokluk vardır.
Hangi bulgular düşündürür?
Normal testis hacmi, normal FSH düzeyi ve dolgun epididim tipik bulgulardır. Düşük meni hacmi kanalın son bölümündeki tıkanıklığı düşündürür.
Vazektomi sonrası geri dönüş mümkün mü?
Mikrocerrahi ile kanalın yeniden birleştirilmesi denenebilir. Uygunluk aradan geçen süreye ve muayene bulgularına göre değerlendirilir.
Fıtık ameliyatı tıkanıklık yapar mı?
Kasık fıtığı ameliyatları sırasında vaz deferens etkilenebilir. Bu, tıkanıklığa bağlı azospermi nedenlerinden biridir.
Enfeksiyon sonrası tıkanıklık düzelir mi?
Enfeksiyona bağlı yapışıklıklar kendiliğinden açılmaz. Cerrahi onarım ya da doğrudan sperm elde etme değerlendirilir.
Doğuştan kanal yokluğu onarılabilir mi?
Hayır, kanal hiç gelişmediği için onarım mümkün değildir. Bu tabloda epididimden ya da testisten doğrudan sperm elde edilir.
Genetik test gerekir mi?
Doğuştan vaz deferens yokluğunda CFTR gen incelemesi önerilir, çünkü kistik fibroz ile ilişkili olabilir. Eşin de taranması gündeme gelir.
Bu tabloda sperm bulma ihtimali nasıl?
Üretim sürdüğü için sperme ulaşma açısından üretim bozukluğuna göre daha elverişli bir tablodur. Kişiye özgü değerlendirme muayenede yapılır.
Ameliyat mı, doğrudan sperm elde etme mi?
Tıkanıklığın yeri, nedeni ve eşin durumu birlikte değerlendirilerek karar verilir. İki yol da geçerlidir.
İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi'ne ulaşım
Muayenehanemiz Feneryolu Mah. Bağdat Cad. No:53/59, Ersoy İş Merkezi, B Blok, Kat 5, Kadıköy adresindedir.
- Anadolu Yakası: Üsküdar, Ataşehir, Maltepe, Kartal, Pendik ve Tuzla yönünden Bağdat Caddesi üzerinden ulaşılır.
- Marmaray: Ayrılık Çeşmesi durağı, ardından kısa bir bağlantı.
- Metro ve vapur: Kadıköy Metro ve Kadıköy İskelesi, Avrupa Yakası'ndan vapurla bağlantı.
- Otopark: Bulunduğumuz Ersoy İş Merkezi'nde ücretli kapalı otopark bulunmaktadır, ayrıca Bağdat Caddesi üzerinde açık otopark imkânı vardır.
Kaynaklar
- World Health Organization, WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6. baskı (2021)
- American Urological Association / ASRM, Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, uygulama kılavuzu
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines
- American Society for Reproductive Medicine, Practice Committee belgeleri
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Durumunuzun değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Oral ile görüşünüz.
Sorularınızı muayenede değerlendirelim.
Azospermi tablosu kişiden kişiye değişir. Semen analizi, hormon profili ve gerektiğinde genetik inceleme birlikte ele alınmadan yol haritası çizilemez.